Fluorowce, siarka i azot

Ten materiał ćwiczy chemię niemetali — fluorowców, siarki i azotu — w zakresie, którego wymaga chemia rozszerzona: porównywanie właściwości pierwiastków jednej grupy, typowe reakcje z metalami i zachowanie kwasu azotowego(V) jako kwasu utleniającego.

Pierwszy blok to fluorowce. Porównujesz stany skupienia i barwy fluoru, chloru, bromu i jodu, a także zmianę elektroujemności i aktywności chemicznej w grupie. Na tej podstawie przewidujesz, który fluorowiec wyprze inny z roztworu jego soli, i zapisujesz odpowiednie równania. Zapisujesz też równania reakcji laboratoryjnego otrzymywania chloru z tlenku manganu(IV) albo z manganianu(VII) potasu i stężonego kwasu solnego, dobierając współczynniki metodą bilansu elektronowego, oraz wykonujesz obliczenia objętości otrzymanego chloru.

Drugi blok to reakcje niemetali z metalami. Zapisujesz równania reakcji chloru, bromu i siarki z sodem, magnezem, żelazem i miedzią, ustalasz stopnie utlenienia metali w produktach i zauważasz, że chlor jako silniejszy utleniacz utlenia żelazo do +III, a siarka — do +II. Do tych reakcji wykonujesz obliczenia mas produktów.

Trzeci blok to kwas azotowy(V). Wyjaśniasz, dlaczego miedź i srebro nie reagują z kwasem solnym, a reagują z kwasem azotowym(V), i przewidujesz produkty reakcji z kwasem rozcieńczonym (tlenek azotu(II)) i stężonym (brunatny tlenek azotu(IV)). Opisujesz zjawisko pasywacji glinu i żelaza w stężonym kwasie azotowym(V) i jego praktyczne znaczenie.

Materiał oferuje cztery formy pracy. Quiz zawiera zadania obliczeniowe i pojęciowe z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. Fiszki utrwalają równania i obserwacje. Egzamin ustny w formie rozmowy z egzaminatorem sprawdza, czy umiesz uzasadnić przewidywania i opisać obserwacje. Praca pisemna do wydruku zawiera zadania otwarte z równaniami, bilansem elektronowym i obliczeniami.

Wszystkie masy molowe i dane potrzebne do obliczeń podano w treści zadań. Zadania są oryginalnymi ćwiczeniami do samodzielnej nauki. Materiał nie obejmuje reakcji chloru z wodą ani porównywania mocy kwasów fluorowcowodorowych i kwasów tlenowych — tych zagadnień nie ma w obecnych wymaganiach. Pracując z równaniami reakcji kwasu azotowego(V), zawsze sprawdzaj, czy kwas jest stężony, czy rozcieńczony — od tego zależy produkt redukcji.

• Porównujesz właściwości fizyczne i aktywność chemiczną fluorowców i przewidujesz przebieg reakcji wypierania.
• Zapisujesz równania otrzymywania chloru w laboratorium i dobierasz współczynniki bilansem elektronowym.
• Zapisujesz równania reakcji chloru, bromu i siarki z metalami i ustalasz stopnie utlenienia w produktach.
• Przewidujesz produkty reakcji metali z rozcieńczonym i stężonym kwasem azotowym(V) oraz wyjaśniasz pasywację.
• Wykonujesz obliczenia stechiometryczne dla tych reakcji.

Materiał ćwiczeniowy przygotowany przez Zestly.