ONZ i organizacje międzynarodowe

Lekcja przedstawia Organizację Narodów Zjednoczonych jako największą i najważniejszą organizację międzynarodową na świecie, powołaną na mocy Karty Narodów Zjednoczonych. Uczeń pozna cele ONZ zapisane w art. 1 Karty: utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, rozwijanie przyjaznych stosunków między narodami oraz promowanie współpracy międzynarodowej, a także zasadę suwerennej równości państw, wyrażoną w strukturze Zgromadzenia Ogólnego, gdzie każde państwo dysponuje jednym głosem.

Materiał szczegółowo omawia strukturę organizacyjną ONZ. Zgromadzenie Ogólne, w którym zasiadają wszystkie państwa członkowskie, odpowiada m.in. za budżet organizacji oraz przyjmowanie nowych członków na rekomendację Rady Bezpieczeństwa. Rada Bezpieczeństwa – organ odpowiedzialny za utrzymanie międzynarodowego pokoju, posiadający kompetencje do nakładania sankcji – składa się z 5 stałych członków (posiadających prawo weta pozwalające zablokować rezolucję merytoryczną) oraz członków niestałych. Sekretariat, kierowany przez Sekretarza Generalnego jako głównego urzędnika administracyjnego organizacji, oraz Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości jako główny organ sądowy ONZ, rozstrzygający spory między państwami, dopełniają strukturę instytucjonalną.

Druga część lekcji przedstawia wybrane organizacje wyspecjalizowane działające w systemie ONZ: UNESCO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury), WHO (Światowa Organizacja Zdrowia, zajmująca się kwestiami zdrowia publicznego) oraz UNICEF (Fundusz Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci, skoncentrowany na ochronie praw i potrzeb dzieci na całym świecie).

Materiał jest zgodny z wymaganiami obowiązującej formuły matury 2023 z wiedzy o społeczeństwie na poziomie podstawowym i stanowi wprowadzenie do zagadnień stosunków międzynarodowych i bezpieczeństwa globalnego.

• Uczeń wymienia cele ONZ zapisane w Karcie Narodów Zjednoczonych
• Uczeń opisuje strukturę organizacyjną ONZ (Zgromadzenie Ogólne, Rada Bezpieczeństwa, Sekretariat, MTS)
• Uczeń wyjaśnia rolę i znaczenie prawa weta stłych członków Rady Bezpieczeństwa
• Uczeń opisuje zasadę suwerennej równości państw w ONZ
• Uczeń rozpoznaje wybrane organizacje wyspecjalizowane ONZ (UNESCO, WHO, UNICEF) i ich zadania
• Uczeń wyjaśnia rolę Sekretarza Generalnego ONZ

Zakres tematyczny lekcji obejmuje: cele ONZ (art. 1 Karty NZ), zasadę suwerennej równości państw, strukturę organizacyjną (Zgromadzenie Ogólne, Rada Bezpieczeństwa z 5 stałymi członkami i prawem weta, Sekretariat, Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości) oraz organizacje wyspecjalizowane (UNESCO - oświata/nauka/kultura, WHO - zdrowie publiczne, UNICEF - prawa dzieci).