PRL: stalinizm, Poznański Czerwiec 1956 i Marzec 1968

Ta lekcja obejmuje pierwsze dwadzieścia trzy lata Polski Ludowej — od przejęcia władzy przez komunistów po 1945 roku, przez okres stalinowskiego terroru, aż po dwa przełomowe kryzysy polityczne: Poznański Czerwiec 1956 roku i Marzec 1968 roku. Zestaw zaczyna się od metod, jakimi komuniści eliminowali opozycję i legitymizowali swoją władzę: pokazowego procesu szesnastu przywódców Polskiego Państwa Podziemnego, osądzonych w Moskwie już w czerwcu 1945 roku, sfałszowanego referendum ludowego "3 razy tak" z 1946 roku oraz sfałszowanych wyborów do Sejmu Ustawodawczego w 1947 roku, które ostatecznie zniszczyły legalną opozycję skupioną wokół Polskiego Stronnictwa Ludowego Stanisława Mikołajczyka. Uczeń pozna typowe cechy systemu stalinowskiego w Polsce — kult jednostki uosabiany przez Bolesława Bieruta, rozbudowany aparat represji (UB) oraz próby wymuszonej kolektywizacji rolnictwa. Po śmierci Stalina w 1953 roku nastąpiło stopniowe rozluźnienie systemu, którego kulminacją stał się Poznański Czerwiec 1956 roku — protest robotników przeciwko niskim płacom i złym warunkom pracy, który przerodził się w żądania polityczne i został krwawo stłumiony, ale otworzył drogę do tzw. odwilży październikowej i powrotu do władzy Władysława Gomułki. Druga część zestawu przenosi ucznia do Marca 1968 roku — kryzysu wywołanego zdjęciem ze sceny Teatru Narodowego "Dziadów" w reżyserii Kazimierza Dejmka, który sprowokował protesty studenckie przeciwko cenzurze, brutalnie stłumione przez władze, oraz towarzyszącą im kampanię antysemicką prowadzoną pod hasłem walki z "syjonizmem". Materiał wyjaśnia bezpośredni skutek tych wydarzeń — tzw. emigrację marcową, w wyniku której tysiące obywateli polskich pochodzenia żydowskiego zostało zmuszonych do opuszczenia kraju. Dziesięć pytań sprawdza znajomość dat, mechanizmów przejmowania władzy i kluczowych postaci tego okresu, a dwanaście fiszek pozwala systematycznie powtórzyć najważniejsze pojęcia przed maturą z historii na poziomie podstawowym.

• Opisuje metody przejęcia i utrwalenia władzy przez komunistów w Polsce po 1945 roku (proces szesnastu, referendum 1946, wybory 1947)
• Charakteryzuje cechy systemu stalinowskiego w Polsce: kult jednostki, działania UB, kolektywizację rolną
• Wyjaśnia przyczyny i przebieg Poznańskiego Czerwca 1956 roku oraz jego znaczenie dla dalszych wydarzeń
• Opisuje odwilż październikową i dojście Władysława Gomułki do władzy w 1956 roku
• Wyjaśnia bezpośrednią przyczynę wydarzeń Marca 1968 roku związaną ze zdjęciem 'Dziadów' ze sceny
• Charakteryzuje przebieg kampanii antysemickiej 1968 roku i zjawisko emigracji marcowej
• Rozróżnia postacie polityczne aktywne w poszczególnych okresach PRL (Bierut, Gomułka) od tych związanych z późniejszymi etapami (Wałęsa)

Zakres tematyczny obejmuje lata 1945–1968: proces szesnastu (1945), referendum ludowe (1946), wybory do Sejmu Ustawodawczego (1947), okres stalinizmu i rządy Bolesława Bieruta, śmierć Stalina (1953), Poznański Czerwiec i odwilż październikowa z Władysławem Gomułką (1956), oraz kryzys Marca 1968 roku wraz z kampanią antysemicką i emigracją marcową.