Henryk Sienkiewicz, „Latarnik" — analiza opowiadania

Ta lekcja analizuje opowiadanie Henryka Sienkiewicza „Latarnik” (1881) — jeden z najbardziej wzruszających utworów polskiej nowelistyki, oparty na autentycznym wydarzeniu opisanym przez J. Horaina, lekturę obowiązkową w klasach VII-VIII szkoły podstawowej, wskazaną w podstawie programowej na egzamin ósmoklasisty z języka polskiego.

Zestly tworzy pytania sprawdzające zrozumienie losów głównego bohatera, Skawińskiego — starego polskiego żołnierza i tułacza, który po dziesięcioleciach wojen i nieustannych niepowodzeń na całym świecie (od Ameryki Południowej po Kalifornię) otrzymuje wymarzoną posadę latarnika na małej wysepce koło Panamy. Uczniowie analizują, jak przesyłka z „Panem Tadeuszem” Adama Mickiewicza budzi w nim tak silną tęsknotę za ojczyzną, że zapomina zapalić latarnię — i w konsekwencji traci upragnioną posadę, wracając do dawnego życia tułacza.

Osobna grupa pytań dotyczy symboliki utworu: światła latarni jako metafory spokoju i stabilizacji, którą Skawiński w końcu odnalazł, oraz książki jako materialnego uosobienia ojczyzny i języka ojczystego, silniejszego niż wszystkie dotychczasowe nieszczęścia bohatera. Materiał uczy też analizy fragmentu „Pana Tadeusza” cytowanego w opowiadaniu („Litwo, ojczyzno moja...”) oraz rozpoznawania środków stylistycznych typowych dla prozy Sienkiewicza.

Każde pytanie w quizie jest w pełni samodzielne, z potrzebnym fragmentem tekstu cytowanym bezpośrednio w treści pytania. Dołączony komplet fiszek pozwala szybko powtórzyć fakty biograficzne bohatera i kluczowe pojęcia przed sprawdzianem lub egzaminem ósmoklasisty.

• Uczeń streszcza losy Skawińskiego i wskazuje kluczowe etapy jego tułaczki
• Wyjaśnia bezpośrednią przyczynę utraty posady latarnika
• Analizuje motyw tęsknoty za ojczyzną i siłę języka ojczystego w utworze
• Interpretuje symbolikę światła latarni i książki w życiu bohatera
• Wskazuje środki stylistyczne w cytowanym fragmencie „Pana Tadeusza”
• Charakteryzuje Skawińskiego jako bohatera-żołnierza o niezłomnej uczciwości
• Łączy treść opowiadania z biografią i twórczością Henryka Sienkiewicza

„Jestem Polak. [...] Jestem jak statek, który jeśli nie wejdzie do portu, to zatonie.” — „Litwo, ojczyzno moja, ty jesteś jak zdrowie! / Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie, / Kto cię stracił.” Skawiński „zapomniał przy tym o swoim obowiązku i nie zapalił tej nocy latarni”. (Henryk Sienkiewicz, „Latarnik”, 1881).