Środki stylistyczne w poezji

Ta lekcja to powtórzenie rozpoznawania środków stylistycznych (tropów poetyckich) — umiejętności regularnie sprawdzanej na egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego przy analizie tekstów lirycznych. Zestly tworzy pytania prezentujące konkretny wers lub zdanie i pytające o nazwę zastosowanego środka: epitet (określenie nadające rzeczownikowi cechę plastyczną, np. „srebrne jezioro”), metaforę (przenośnię tworzącą nowe, niedosłowne znaczenie) oraz porównanie (zestawienie dwóch zjawisk za pomocą spójników „jak”, „niby”, „niczym”).

Uczniowie ćwiczą też rozpoznawanie personifikacji (nadania cech ludzkich przedmiotom, roślinom lub zjawiskom przyrody, np. „wiatr szepcze”), onomatopei (wyrazu dźwiękonaśladowczego, np. „bzyczą”, „bim-bam”) oraz anafory (powtórzenia tego samego słowa lub zwrotu na początku kolejnych wersów) — środka budującego rytm i podkreślającego znaczenie fragmentu. Osobna grupa pytań dotyczy hiperboli, czyli celowego wyolbrzymienia w celu wzmocnienia emocjonalnego przekazu (np. „czekać całą wieczność”).

Materiał uczy też rozróżniania środków o podobnej funkcji, ale innej konstrukcji — na przykład metafory od porównania (metafora nie używa spójnika „jak”, tworzy bezpośrednie utożsamienie) oraz epitetu od metafory. Każde pytanie zawiera pełny, samodzielny przykład wersu lub zdania, dzięki czemu uczeń może natychmiast przećwiczyć identyfikację środka stylistycznego.

Zestaw zawiera komplet fiszek z definicjami wszystkich ośmiu omawianych środków wraz z przykładami, przydatnych do szybkich powtórek przed sprawdzianem lub egzaminem ósmoklasisty.

• Uczeń rozpoznaje epitet, metaforę i porównanie w podanym wersie
• Rozpoznaje personifikację jako nadanie cech ludzkich przedmiotom lub zjawiskom
• Rozpoznaje onomatopeję jako wyraz dźwiękonaśladowczy
• Rozpoznaje anaforę jako powtórzenie na początku kolejnych wersów
• Rozpoznaje hiperbolę jako celowe wyolbrzymienie
• Odróżnia metaforę od porównania na podstawie budowy zdania
• Wyjaśnia funkcję danego środka stylistycznego w konkretnym tekście

Materiał tematyczny (bez dokumentu źródłowego): środki stylistyczne — epitet, metafora, porównanie, personifikacja, onomatopeja, anafora, powtórzenie, hiperbola, na oryginalnie skomponowanych przykładach wersów i zdań, zgodnie z podstawą programową klas VII-VIII.