Ekologia populacji, nisza ekologiczna i sukcesja

Ekologia na maturze z biologii nie kończy się na łańcuchach pokarmowych. Podstawa programowa dla zakresu rozszerzonego wymaga, abyś rozumiał, jak pojedynczy organizm odnosi się do warunków środowiska, jak opisuje się populację i jak ekosystem zmienia się w czasie. Ten materiał obejmuje ekologię organizmów, ekologię populacji i sukcesję; zależności między gatunkami — mutualizm, konkurencję, drapieżnictwo i pasożytnictwo — ćwiczysz w osobnym materiale tej kategorii.

Pierwsza część dotyczy organizmu i środowiska. Rozróżniasz czynniki biotyczne i abiotyczne, niszę ekologiczną i siedlisko. Poznajesz pojęcie tolerancji ekologicznej, organizmy o szerokim i wąskim zakresie tolerancji oraz ich znaczenie w bioindykacji — na przykład porosty jako wskaźnik zanieczyszczenia powietrza dwutlenkiem siarki. Uczysz się określać prawdopodobne środowisko życia organizmu na podstawie podanego zakresu tolerancji na kilka czynników jednocześnie. Porównujesz też formy ekologiczne roślin — kserofity, hydrofity, higrofity i halofity — i ich przystosowania.

Druga część to populacja. Opisujesz jej cechy: liczebność, zagęszczenie (z obliczeniami na podstawie danych), rozmieszczenie przestrzenne skupiskowe, równomierne i losowe wraz z przyczynami, strukturę wiekową i płciową. Odczytujesz z opisu piramidy wieku, czy populacja się rozwija, jest ustabilizowana, czy wymiera. Poznajesz teorię metapopulacji i znaczenie migracji oraz korytarzy ekologicznych dla przepływu genów i przetrwania gatunku.

Trzecia część to sukcesja ekologiczna. Odróżniasz sukcesję pierwotną, która zaczyna się na podłożu pozbawionym gleby i życia, od wtórnej, która zachodzi na porzuconym polu czy pogorzelisku. Opisujesz zmiany zachodzące w jej trakcie: rozwój gleby, wzrost różnorodności gatunkowej i biomasy, zastępowanie gatunków pionierskich przez kolejne, aż do stadium klimaksowego.

Materiał oferuje cztery formy pracy. Quiz zawiera zadania z natychmiastowym wyjaśnieniem, w tym zadania z danymi liczbowymi. Fiszki porządkują pojęcia. Egzamin ustny to rozmowa z egzaminatorem, który opisuje sytuacje z przyrody i prosi cię o ich interpretację. Praca pisemna do wydruku zawiera zadania otwarte, w tym obliczenia i opis przebiegu sukcesji.

Wszystkie zadania są oryginalne i przygotowane do samodzielnej nauki; każde zawiera komplet danych potrzebnych do odpowiedzi.

• Rozróżniasz czynniki biotyczne i abiotyczne oraz niszę ekologiczną i siedlisko.
• Wyjaśniasz tolerancję ekologiczną, bioindykację i określasz środowisko organizmu na podstawie zakresu tolerancji.
• Opisujesz cechy populacji, obliczasz zagęszczenie i interpretujesz strukturę wiekową.
• Wyjaśniasz znaczenie metapopulacji, migracji i korytarzy ekologicznych.
• Porównujesz sukcesję pierwotną i wtórną oraz opisujesz zmiany zachodzące w jej trakcie.

Materiał ćwiczeniowy przygotowany przez Zestly.