Gospodarka wodna i odżywianie mineralne roślin

Jak woda z gleby dociera na szczyt kilkudziesięciometrowego drzewa i dlaczego roślina na zasolonej glebie więdnie, choć wody wokół nie brakuje? Ten materiał prowadzi cię przez fizjologię gospodarki wodnej i mineralnej roślin w zakresie, jaki dla poziomu rozszerzonego wyznacza podstawa programowa w dziale o różnorodności i funkcjonowaniu roślin.

Zaczynasz od pobierania wody. Włośniki zwiększają powierzchnię chłonną korzenia, a woda przemieszcza się do walca osiowego drogą apoplastyczną i symplastyczną, przy czym śródskórnia kontroluje, co trafia do naczyń. Następnie poznajesz siły, które przesuwają wodę w drewnie: siłę ssącą transpiracji, kohezję i adhezję cząsteczek wody, a także parcie korzeniowe, którego przejawami są płacz roślin i gutacja.

Drugi blok dotyczy transpiracji. Wyjaśniasz jej znaczenie dla transportu i chłodzenia liści, a przede wszystkim przewidujesz, jak na jej intensywność wpływają temperatura, światło, wilgotność i ruch powietrza. Uczysz się mechanizmu otwierania i zamykania aparatów szparkowych: od napływu jonów potasu, przez zmianę potencjału wody, po zmianę turgoru komórek szparkowych. Omawiasz suszę fizjologiczną na glebach zasolonych i zmarzniętych.

Trzeci blok to doświadczenia, które podstawa programowa wymienia wprost — badanie wpływu czynników zewnętrznych na intensywność transpiracji. Analizujesz opisy doświadczeń z ubytkiem masy rośliny i z potometrem, zwracasz uwagę na próbę kontrolną i źródła błędów (np. parowanie wody z gleby) i formułujesz wnioski na podstawie danych liczbowych.

Czwarty blok to odżywianie mineralne: formy azotu i siarki dostępne dla roślin, znaczenie azotu, siarki, fosforu, potasu i magnezu oraz rola bakterii brodawkowych i mikoryzy w zdobywaniu pierwiastków.

Materiał oferuje cztery formy pracy. Quiz zawiera zadania z natychmiastowym wyjaśnieniem, w tym analizę wyników doświadczeń. Fiszki pomagają utrwalić pojęcia i mechanizmy. Egzamin ustny to rozmowa z egzaminatorem, w której przewidujesz skutki zmian warunków środowiska i uzasadniasz je mechanizmem. Praca pisemna do wydruku zawiera zadania otwarte, w tym zaplanowanie doświadczenia nad transpiracją. Budowę tkanek i organów roślin ćwiczysz w osobnym materiale tej kategorii.

Wszystkie zadania są oryginalne i przygotowane do samodzielnej nauki; każde zawiera komplet danych potrzebnych do odpowiedzi.

• Wyjaśniasz pobieranie wody przez korzeń i jej transport w drewnie (transpiracja, kohezja, adhezja, parcie korzeniowe).
• Przewidujesz wpływ temperatury, światła, wilgotności i ruchu powietrza na intensywność transpiracji.
• Opisujesz mechanizm otwierania i zamykania aparatów szparkowych.
• Wyjaśniasz zjawisko suszy fizjologicznej.
• Podajesz formy azotu i siarki dostępne dla roślin, znaczenie N, S, P, K, Mg oraz rolę bakterii brodawkowych i mikoryzy.

Materiał ćwiczeniowy przygotowany przez Zestly.