Wzrost i rozwój roślin — kiełkowanie, auksyny, etylen, tropizmy

Rośliny nie mogą uciec ani poszukać lepszego miejsca — zamiast tego regulują swój wzrost. Ten materiał obejmuje wzrost i rozwój roślin oraz ich reakcje na bodźce w zakresie, który po zmianach podstawy programowej z 2024 roku obowiązuje na poziomie rozszerzonym: budowę nasienia, kiełkowanie, rolę liścieni, działanie auksyn i etylenu oraz tropizmy i nastie.

Zaczynasz od nasienia. Poznajesz budowę nasienia bielmowego — łupinę, zarodek z liścieniami i bielmo z substancjami zapasowymi — oraz czynniki, od których zależy kiełkowanie: wodę potrzebną do pęcznienia, temperaturę, tlen do oddychania, a u niektórych gatunków także światło. Analizujesz doświadczenia, w których zmienia się jeden czynnik, i uczysz się wskazywać, czego zabrakło nasionom, które nie wykiełkowały. Ćwiczysz też doświadczenie z usuwaniem liścieni, które pokazuje ich rolę jako źródła substancji odżywczych dla młodej siewki.

Druga część to hormony roślinne. Auksyny powstają w wierzchołku pędu i stymulują wydłużanie komórek; poznajesz ich udział w dominacji wierzchołkowej, ukorzenianiu sadzonek i ruchach wzrostowych. Etylen jest gazowym hormonem, który przyspiesza dojrzewanie owoców i opadanie liści — dlatego dojrzałe jabłko przyspiesza dojrzewanie bananów w zamkniętej torbie.

Trzecia część to reakcje na bodźce. Rozróżniasz tropizmy, których kierunek zależy od kierunku bodźca (fototropizm, geotropizm, hydrotropizm, tigmotropizm), i nastie, których kierunek od niego nie zależy (termonastia tulipana, sejsmonastia mimozy). Wyjaśniasz mechanizm fototropizmu przez przemieszczenie auksyn na stronę zacienioną oraz przewidujesz wynik doświadczenia z siewką położoną poziomo, w którym korzeń i pęd reagują na grawitację w przeciwnych kierunkach.

Materiał oferuje cztery formy pracy. Quiz zawiera zadania z natychmiastowym wyjaśnieniem, w tym analizę doświadczeń. Fiszki porządkują pojęcia. Egzamin ustny to rozmowa z egzaminatorem, który opisuje doświadczenia i prosi o przewidywanie wyników i ich wyjaśnienie. Praca pisemna do wydruku zawiera zadania otwarte, w tym planowanie doświadczeń z próbą kontrolną. Rozmnażanie roślin i przemianę pokoleń ćwiczysz w osobnym materiale tej kategorii.

Wszystkie zadania są oryginalne i przygotowane do samodzielnej nauki; każde zawiera komplet informacji potrzebnych do odpowiedzi.

• Opisujesz budowę nasienia bielmowego i wpływ wody, temperatury, tlenu i światła na kiełkowanie.
• Planujesz doświadczenia nad kiełkowaniem i rolą liścieni z próbą kontrolną.
• Wyjaśniasz działanie auksyn (wydłużanie komórek, dominacja wierzchołkowa, ukorzenianie) i etylenu.
• Rozróżniasz tropizmy i nastie oraz podajesz ich przykłady.
• Wyjaśniasz mechanizm fototropizmu i przewidujesz reakcję korzenia i pędu na grawitację.

Materiał ćwiczeniowy przygotowany przez Zestly.