Rozmnażanie roślin i przemiana pokoleń

Cykle życiowe roślin należą do tematów, które na maturze z biologii najczęściej pojawiają się w postaci schematu do analizy: trzeba wskazać pokolenie haploidalne i diploidalne, miejsce zajścia mejozy, rodzaj powstających komórek. Ten materiał uczy cię czytać takie cykle ze zrozumieniem, tak abyś mógł rozpoznać każdy etap z opisu, bez podpowiedzi rysunku.

Punktem wyjścia jest przemiana pokoleń: gametofit (n) wytwarza gamety w wyniku mitozy, a sporofit (2n) wytwarza zarodniki w wyniku mejozy. Porównujesz, jak zmienia się wzajemna rola obu pokoleń w ewolucji roślin lądowych. U mchów dominuje gametofit, a sporofit wyrasta na nim i jest od niego zależny. U paprociowych, widłakowych i skrzypowych dominuje samodzielny sporofit, a gametofitem jest drobne przedrośle. U obu tych grup plemniki potrzebują wody. U roślin nasiennych gametofity są silnie zredukowane: gametofitem męskim jest ziarno pyłku, a żeński rozwija się w zalążku.

Następnie przechodzisz do roślin nasiennych. U nagonasiennych zalążki leżą na łuskach szyszek żeńskich i powstają nasiona nagie, bez owocu. U okrytonasiennych poznajesz budowę kwiatu — okwiat, pręciki z pylnikami, słupek ze znamieniem, szyjką i zalążnią — i łączysz ją ze sposobem zapylania przez wiatr lub owady. Szczegółowo ćwiczysz podwójne zapłodnienie: powstanie zygoty (2n) i bielma wtórnego (3n), a potem przekształcenie zalążka w nasiono, a zalążni w owoc.

Ostatnia część dotyczy rozprzestrzeniania się i rozmnażania bezpłciowego. Wiążesz budowę owoców i nasion ze sposobem ich rozsiewania przez wiatr, zwierzęta lub samorzutnie. Poznajesz sposoby rozmnażania wegetatywnego — rozłogi, bulwy, kłącza, cebule, sadzonki, szczepienie — i oceniasz ich skutki dla zmienności genetycznej potomstwa.

Materiał oferuje cztery formy pracy. Quiz zawiera zadania z natychmiastowym wyjaśnieniem. Fiszki porządkują pojęcia związane z cyklami życiowymi. Egzamin ustny to rozmowa z egzaminatorem, w której opisujesz kolejne etapy cyklu i porównujesz grupy roślin. Praca pisemna do wydruku zawiera zadania otwarte, w których opisujesz cykle słowami, określasz ploidalność struktur i uzasadniasz przystosowania. Wzrost i rozwój roślin — kiełkowanie, auksyny, etylen, tropizmy i nastie — ćwiczysz w osobnym materiale tej kategorii.

Wszystkie zadania są oryginalne i przygotowane do samodzielnej nauki; każde zawiera komplet informacji potrzebnych do odpowiedzi.

• Opisujesz przemianę pokoleń i wskazujesz, gdzie zachodzi mejoza, a gdzie powstają gamety.
• Porównujesz cykle życiowe mchów, paprotników, nagonasiennych i okrytonasiennych.
• Łączysz budowę kwiatu ze sposobem zapylania i opisujesz podwójne zapłodnienie.
• Wyjaśniasz powstawanie nasienia i owocu oraz związek budowy owocu ze sposobem rozsiewania.
• Przedstawiasz sposoby rozmnażania wegetatywnego i ich skutki dla zmienności genetycznej.

Materiał ćwiczeniowy przygotowany przez Zestly.