Tkanki roślinne i budowa organów wegetatywnych

Rośliny zajmują w podstawie programowej biologii rozszerzonej cały dział, a zadania maturalne często zaczynają się od schematu przekroju korzenia, łodygi lub liścia, w którym trzeba rozpoznać tkanki i powiązać ich budowę z funkcją. Ten materiał przygotowuje cię do takich zadań bez rysunków: uczysz się opisywać tkanki i organy słowami i wyjaśniać, dlaczego są zbudowane właśnie tak.

Pierwsza część to przegląd tkanek. Tkanki twórcze dzielisz na merystemy wierzchołkowe, odpowiedzialne za wzrost na długość, i boczne — kambium oraz fellogen — dzięki którym roślina przyrasta na grubość i wytwarza korek. Tkanki okrywające to skórka z kutykulą, aparatami szparkowymi i włoskami, skórka korzenia z włośnikami oraz korkowica. Miękisze różnią się funkcją: asymilacyjny (palisadowy i gąbczasty), spichrzowy, powietrzny i wodny. Tkanki wzmacniające porównujesz parami: żywą kolenchymę ze zgrubieniami celulozowymi i martwą sklerenchymę o zdrewniałych ścianach. W tkankach przewodzących zestawiasz martwe elementy drewna, przewodzące wodę z solami mineralnymi, z żywymi rurkami sitowymi łyka, które rozprowadzają asymilaty.

Druga część dotyczy organów. W korzeniu poznajesz strefy wzrostu, rolę włośników i śródskórni z pasemkami Caspary'ego, które kontrolują drogę wody i jonów do walca osiowego. W łodydze odróżniasz budowę pierwotną od wtórnej i wyjaśniasz powstawanie słojów rocznych. W liściu łączysz położenie miękiszu palisadowego, gąbczastego, wiązek i aparatów szparkowych z fotosyntezą i wymianą gazową.

Trzecia część to modyfikacje organów wegetatywnych jako przystosowania: ciernie, wąsy czepne, bulwy, kłącza, cebule, liście i łodygi sukulentów, cechy roślin suchych i wodnych siedlisk. Uczysz się rozpoznawać, który organ został przekształcony, i uzasadniać, jakie znaczenie ma ta zmiana.

Materiał oferuje cztery formy pracy. Quiz zawiera zadania z natychmiastowym wyjaśnieniem, sprawdzające związek budowy z funkcją. Fiszki pomagają utrwalić nazwy i cechy tkanek. Egzamin ustny to rozmowa z egzaminatorem, który pyta o budowę i funkcję tkanek oraz o przystosowania roślin. Praca pisemna do wydruku zawiera zadania otwarte, w tym porównania tkanek i zaplanowanie obserwacji tkanki przewodzącej wodę. Gospodarkę wodną roślin — transpirację i pracę aparatów szparkowych — ćwiczysz w osobnym materiale tej kategorii.

Wszystkie zadania są oryginalne i przygotowane do samodzielnej nauki; każde zawiera komplet informacji potrzebnych do odpowiedzi.

• Rozróżniasz tkanki twórcze, okrywające, miękiszowe, wzmacniające i przewodzące oraz opisujesz ich funkcje.
• Wyjaśniasz związek budowy drewna i łyka z transportem wody i asymilatów.
• Opisujesz budowę pierwotną korzenia, budowę liścia oraz budowę pierwotną i wtórną łodygi.
• Wyjaśniasz przyrost na grubość, powstawanie słojów rocznych i rolę pasemek Caspary'ego.
• Rozpoznajesz modyfikacje korzeni, łodyg i liści oraz uzasadniasz ich znaczenie przystosowawcze.

Materiał ćwiczeniowy przygotowany przez Zestly.