Masy powietrza, fronty atmosferyczne, niże i wyże

Pogoda w Polsce zmienia się często i szybko, czasem kilka razy w ciągu tygodnia, bo nad kraj napływają różne masy powietrza, a przez jego obszar przechodzą niże z frontami atmosferycznymi i rozbudowują się wyże. Ten materiał uczy rozumieć te zmiany tak, jak wymaga tego matura z geografii na poziomie rozszerzonym: na podstawie opisu sytuacji synoptycznej, danych ze stacji meteorologicznej i znajomości mechanizmów.

Pierwszy blok to masy powietrza. Poznajesz powietrze polarne morskie, które napływa nad Polskę najczęściej, polarne kontynentalne, arktyczne i zwrotnikowe, a przede wszystkim pogodę, jaką każda z nich przynosi latem i zimą: odwilż i opady przy napływie znad Atlantyku, siarczyste mrozy albo upały przy napływie znad kontynentu, przymrozki przy napływie powietrza arktycznego, fale upałów i gwałtowne burze przy napływie powietrza zwrotnikowego.

Drugi blok to fronty atmosferyczne. Porównujesz front ciepły i chłodny: rodzaje chmur, charakter opadów, zmiany ciśnienia, temperatury i kierunku wiatru przed frontem, w czasie jego przejścia i po nim. Rozpoznajesz rodzaj frontu na podstawie zapisów ze stacji meteorologicznej z konkretnymi wartościami i wyjaśniasz, jak powstaje front zokludowany. Odtwarzasz typową kolejność zmian pogody, gdy nad stacją przechodzi niż z frontem ciepłym, wycinkiem ciepłym i frontem chłodnym.

Trzeci blok to niże i wyże baryczne. Opisujesz ruch powietrza w niżu i wyżu na obu półkulach, ruchy wstępujące i zstępujące oraz ich związek z zachmurzeniem i opadami. Wyjaśniasz, dlaczego pogoda wyżowa latem bywa słoneczna i upalna, a zimą mroźna, z mgłami i inwersją temperatury sprzyjającą smogowi. Na podstawie wartości ciśnienia i odległości między punktami obliczasz gradient baryczny i oceniasz, gdzie wiatr jest najsilniejszy oraz w którą stronę będzie wiał.

Materiał oferuje cztery formy pracy. Quiz zawiera pytania o mechanizmy i zadania z opisem sytuacji pogodowej, z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. Fiszki utrwalają pojęcia. Egzamin ustny w formie rozmowy z egzaminatorem sprawdza, czy umiesz wyjaśnić przebieg pogody własnymi słowami. Praca pisemna do wydruku zawiera zadania otwarte z danymi ze stacji i obliczeniami.

• Charakteryzujesz masy powietrza napływające nad Polskę i pogodę, jaką przynoszą latem i zimą.
• Porównujesz front ciepły i chłodny oraz rozpoznajesz rodzaj frontu na podstawie danych ze stacji meteorologicznej.
• Wyjaśniasz powstawanie frontu zokludowanego i kolejność zmian pogody przy przejściu niżu z frontami.
• Opisujesz ruch powietrza i pogodę w niżu i wyżu na obu półkulach.
• Obliczasz gradient baryczny i wiążesz zagęszczenie izobar z prędkością wiatru.

Materiał ćwiczeniowy przygotowany przez Zestly.