Bolesław Prus, Lalka — Wokulski i rządy starego subiekta

„Lalka” Bolesława Prusa to jedna z najważniejszych polskich powieści doby pozytywizmu i lektura obowiązkowa w szkole średniej. Ta lekcja skupia się na otwierających rozdziałach powieści, w których poznajemy dwóch kluczowych bohaterów: tajemniczego, ambitnego Stanisława Wokulskiego oraz jego wiernego zastępcę, starego subiekta Ignacego Rzeckiego.

Pierwszy rozdział przedstawia Warszawę roku 1878 poprzez plotki mieszczańskiego środowiska — kupcy w jadłodajni z niepokojem i pogardą komentują decyzję Wokulskiego, który porzucił dobrze prosperujący sklep galanteryjny, by wyjechać na wojnę rosyjsko-turecką „robić interesa". Radca Węgrowicz opowiada burzliwą biografię bohatera: od subiekta u Hopfera, przez studia w Szkole Głównej, zesłanie na Syberię, aż po małżeństwo z zamożną wdową Minclową.

Drugi rozdział to portret Ignacego Rzeckiego — postaci o niezmiennych od ćwierćwiecza zwyczajach, zagorzałego bonapartysty żyjącego wspomnieniami epoki napoleońskiej. Poznajemy galerię barwnych subiektów sklepu: melancholijnego Klejna, uszczypliwego Lisieckiego i wiecznie spóźnionego uwodziciela Mraczewskiego.

Pytania testowe sprawdzają rozumienie fabuły, charakterystykę głównych postaci oraz technikę narracyjną Prusa — wszechwiedzącego narratora, subtelną ironię i drobiazgowy realizm obyczajowy, typowy dla pozytywistycznej powieści społecznej. Zestaw 11 pytań i 12 fiszek to solidne wprowadzenie do jednej z najważniejszych powieści w kanonie lektur szkolnych.

• Uczeń zna okoliczności fabularne otwierających rozdziałów „Lalki” i źródło plotek o Wokulskim
• Rozumie złożoną biografię Wokulskiego — subiekt, student, zesłaniec, mąż wdowy Minclowej
• Charakteryzuje Wokulskiego jako człowieka ambitnego, niezrozumianego przez mieszczańskie otoczenie
• Charakteryzuje Ignacego Rzeckiego jako bonapartystę żyjącego przeszłością i wspomnieniami
• Rozpoznaje galerię subiektów sklepu — Klejna, Lisieckiego i Mraczewskiego — oraz ich cechy charakterystyczne
• Rozumie kontekst historyczny — Warszawę 1878 roku i epokę pozytywizmu
• Rozpoznaje technikę narracyjną Prusa — narratora wszechwiedzącego, ironię i realizm obyczajowy

W początkach roku 1878 [...] warszawscy kupcy [...] niemniej gorąco interesowała się przyszłością galanteryjnego sklepu pod firmą J. Mincel i S. Wokulski. [...] Wariat! wariat!… Awanturnik!… [...] Otóż Wokulski był wtedy u Hopfera subiektem [...] oparł się aż gdzieś koło Irkucka. [...] Pan Ignacy od dwudziestu pięciu lat mieszkał w pokoiku przy sklepie. [...] Głupstwo handel… głupstwo polityka… głupstwo podróż do Turcji… głupstwo całe życie [...] Gdzież prawda?…