Metale i ich związki chemiczne

Ta lekcja obejmuje właściwości chemiczne metali i ich związków w zakresie matury z chemii (zdawanej wyłącznie na poziomie rozszerzonym) — dział spinający wiedzę o wiązaniu metalicznym, redoks i kwasowo-zasadowych właściwościach tlenków. Materiał wprowadza szereg aktywności (napięciowy) metali jako narzędzie do przewidywania, czy dany metal wyprze wodór z wody lub z kwasu nieutleniającego, na przykładzie bardzo aktywnego potasu, umiarkowanie aktywnego żelaza oraz szlachetnego srebra, które w ogóle nie reaguje z kwasem solnym.

Uczeń ćwiczy przypisywanie charakteru chemicznego tlenkom metali — zasadowego dla metali z pierwszej i drugiej grupy układu okresowego (np. Na2O, CaO) oraz amfoterycznego dla glinu i cynku (Al2O3, ZnO), które reagują zarówno z kwasami, jak i z zasadami. Zestaw omawia też rozpuszczalność wodorotlenków metali w wodzie — dobrą dla wodorotlenków metali alkalicznych i bardzo słabą dla większości wodorotlenków metali przejściowych — oraz amfoteryczne właściwości wodorotlenku glinu, a także reakcję metalicznego glinu i cynku z roztworem NaOH, w której wydziela się wodór.

Druga część materiału koncentruje się na korozji metali: rozróżnieniu korozji chemicznej (zachodzącej bez udziału elektrolitu, np. w gazach lub suchym powietrzu) od korozji elektrochemicznej, oraz na metodach ochrony przed korozją, w tym ochronie katodowej za pomocą anody protektorowej z bardziej aktywnego metalu i cynkowaniu stali.

Zestaw składa się z jedenastu pytań testowych z pełnymi wyjaśnieniami merytorycznymi oraz kompletu fiszek powtórkowych. Treść zweryfikowano pod kątem poprawności merytorycznej i zgodności z aktualną podstawą programową do matury z chemii.

• Uczeń stosuje szereg aktywności metali do przewidywania reakcji metalu z wodą i kwasem.
• Uczeń przypisuje charakter zasadowy lub amfoteryczny tlenkom wybranych metali.
• Uczeń ocenia rozpuszczalność wodorotlenków metali w wodzie.
• Uczeń opisuje amfoteryczne właściwości glinu i cynku oraz ich związków.
• Uczeń rozróżnia korozję chemiczną od elektrochemicznej.
• Uczeń opisuje metody ochrony metali przed korozją, w tym ochronę katodową.

Zestaw pytań i fiszek do matury z chemii (poziom rozszerzony) dotyczący metali i ich związków: szereg aktywności metali, charakter tlenków (zasadowy, amfoteryczny), rozpuszczalność wodorotlenków, amfoteryczność glinu i cynku, korozja i ochrona katodowa.