Władysław Reymont, Chłopi, tom I Jesień — Boryna, Jagna i Lipce

„Chłopi” Władysława Reymonta to wielka powieść o polskiej wsi, za którą autor otrzymał w 1924 roku Literacką Nagrodę Nobla. Cztery tomy odpowiadają czterem porom roku, a życie mieszkańców Lipiec toczy się w rytmie przyrody, pracy na roli i świąt kościelnych. W szkole czyta się przede wszystkim tom pierwszy, „Jesień”, i na nim skupia się ten materiał.

Poznajesz najważniejszych bohaterów: Macieja Borynę, najbogatszego gospodarza we wsi, wdowca przywiązanego do ziemi i do swojej pozycji; piękną i wrażliwą Jagnę Paczesiównę, która nie liczy się z opinią gromady; jej przebiegłą matkę Dominikową; syna Boryny, Antka, i jego żonę Hankę, którzy pracują na gospodarstwie ojca, ale czekają na swoją część ziemi; chytrego kowala, zięcia Boryny; parobka Kubę Sochę, dawnego powstańca styczniowego; małego Witka i jego bociana.

Śledzisz główne wydarzenia tomu: swaty i zapis sześciu morgów ziemi dla Jagny, który Dominikowa stawia jako warunek ślubu, narastający konflikt Boryny z Antkiem, bójkę ojca z synem i wygnanie Antka z rodziną z domu, spór wsi z dworem o las, a na końcu huczne wesele Boryny z Jagną. W tym samym czasie umiera Kuba — ranny podczas kłusowania, z lęku przed szpitalem sam odcina sobie nogę.

Uczysz się także mówić o powieści jako całości: o gromadzie i obyczaju, które są prawem wsi, o przywiązaniu chłopa do ziemi jako najwyższej wartości, o obrzędowości, która porządkuje życie, oraz o stylu Reymonta — impresjonistycznych opisach przyrody, naturalistycznych obrazach pracy, cierpienia i śmierci, a także stylizacji gwarowej.

Quiz sprawdza znajomość bohaterów i wydarzeń, fiszki porządkują postaci i pojęcia, a praca pisemna wymaga dłuższych wypowiedzi — na przykład charakterystyki Jagny, omówienia konfliktu Boryny z Antkiem czy roli gromady. W ćwiczeniu egzaminacyjnym egzaminator zadaje pytania po kolei i na koniec krótko ocenia twoje odpowiedzi.

Materiał oferuje quiz, fiszki, egzamin ustny i pracę pisemną. Jest przeznaczony dla uczniów liceum i technikum przygotowujących się do matury z języka polskiego. Omówienia i pytania są autorskie.

• Przedstawiasz najważniejsze wydarzenia tomu „Jesień” i kompozycję powieści według pór roku.
• Charakteryzujesz Borynę, Jagnę, Antka, Hankę, Dominikową i Kubę.
• Wyjaśniasz rolę ziemi, gromady i obyczaju w życiu Lipiec.
• Opisujesz cechy stylu Reymonta: impresjonizm, naturalizm i stylizację gwarową.

Materiał ćwiczeniowy przygotowany przez Zestly na podstawie powieści Władysława Reymonta „Chłopi”, tom I „Jesień”.