George Orwell, Rok 1984 i Albert Camus, Dżuma — człowiek wobec zła

„Rok 1984” George'a Orwella i „Dżuma” Alberta Camusa powstały tuż po II wojnie światowej i obie odpowiadają na pytanie, jak człowiek zachowuje się wobec zła, które ogarnia cały świat wokół niego. Pierwsza jest antyutopią o państwie totalitarnym, druga — parabolą o epidemii w zamkniętym mieście. Zestawione razem dają mnóstwo argumentów do wypracowania o wolności, prawdzie, odpowiedzialności i solidarności. Ten materiał pomaga ci je uporządkować.

W części o „Roku 1984” poznajesz świat Oceanii: Wielkiego Brata, Partię, teleekrany, Policję Myśli i Dwie Minuty Nienawiści. Śledzisz losy Winstona Smitha, który w Ministerstwie Prawdy fałszuje przeszłość, zaczyna prowadzić dziennik, wdaje się w romans z Julią i ufa O'Brienowi, a ostatecznie zostaje złamany w Ministerstwie Miłości i w sali 101. Uczysz się wyjaśniać pojęcia nowomowy, dwójmyślenia i myślozbrodni oraz sens partyjnego przekonania, że kto panuje nad przeszłością, panuje nad przyszłością.

W części o „Dżumie” przenosisz się do Oranu, w którym wybucha epidemia, a miasto zostaje zamknięte. Poznajesz postawy bohaterów: doktora Rieux, który po prostu robi, co do niego należy, i okazuje się narratorem kroniki; Tarrou, organizatora formacji sanitarnych, który chce być „świętym bez Boga”; dziennikarza Ramberta, który rezygnuje z ucieczki do ukochanej; ojca Paneloux, którego przekonania zmienia śmierć dziecka; urzędnika Granda i Cottarda, który na epidemii korzysta. Omawiasz dżumę jako symbol zła, wojny i totalitaryzmu oraz przestrogę zawartą w zakończeniu.

Uczysz się też porównywać oba utwory: w świecie Orwella opór jednostki zostaje zmiażdżony, a u Camusa wspólny wysiłek zwykłych ludzi pozwala przetrwać, choć zło nie znika na zawsze.

Quiz sprawdza znajomość fabuły, pojęć i postaw, fiszki porządkują terminy i bohaterów, a praca pisemna wymaga dłuższych wypowiedzi — na przykład omówienia mechanizmów totalitaryzmu albo postaw wobec epidemii. W ćwiczeniu egzaminacyjnym egzaminator zadaje pytania po kolei i na koniec krótko ocenia twoje odpowiedzi.

Materiał oferuje quiz, fiszki, egzamin ustny i pracę pisemną. Jest przeznaczony dla uczniów liceum i technikum przygotowujących się do matury z języka polskiego. Omówienia napisano własnymi słowami, bez cytatów z przekładów.

• Opisujesz mechanizmy władzy totalitarnej w „Roku 1984”: nowomowę, dwójmyślenie, fałszowanie przeszłości, inwigilację.
• Przedstawiasz losy Winstona Smitha i interpretujesz zakończenie powieści.
• Charakteryzujesz postawy bohaterów „Dżumy” wobec epidemii i wyjaśniasz, czym jest parabola.
• Porównujesz obraz zła i możliwości oporu w obu utworach.

Materiał ćwiczeniowy przygotowany przez Zestly. Omówienie powieści Orwella i Camusa własnymi słowami, bez cytatów z przekładów.