Międzynarodowa ochrona praw człowieka: ONZ, Rada Europy, ETPC

Prawa człowieka chroni nie tylko Konstytucja i sądy krajowe. Ten materiał pokazuje, jak wygląda ich ochrona na poziomie międzynarodowym — w systemie Organizacji Narodów Zjednoczonych i w Radzie Europy — i uzupełnia wiedzę o katalogu praw i wolności zapisanym w Konstytucji RP.

Pierwszy blok to samo pojęcie praw człowieka: ich źródło w godności człowieka (art. 30 Konstytucji RP) oraz cechy — przyrodzony charakter, powszechność, niezbywalność, nienaruszalność i niepodzielność. Poznajesz też najważniejsze dokumenty, które w dziejach cywilizacji zachodniej kształtowały ideę ochrony praw jednostki: Magna Chartę, Deklarację Praw Człowieka i Obywatela oraz amerykańską Kartę Praw.

Drugi blok to generacje praw człowieka. Przyporządkowujesz konkretne prawa do I generacji (osobiste i polityczne), II generacji (ekonomiczne, socjalne i kulturalne) oraz III generacji (solidarnościowe) i wyjaśniasz, dlaczego prawa negatywne, wymagające od państwa powstrzymania się od ingerencji, są chronione silniej niż prawa pozytywne, których realizacja zależy od środków publicznych.

Trzeci blok to system ONZ: Powszechna Deklaracja Praw Człowieka i jej charakter prawny, Międzynarodowe Pakty Praw z 1966 r. oraz Konwencja o prawach dziecka, przyjęta z inicjatywy Polski. Czwarty blok to Rada Europy — organizacja odrębna od Unii Europejskiej — Europejska Konwencja Praw Człowieka i Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu. Uczysz się, kiedy i w jakim terminie można wnieść skargę indywidualną, i odróżniasz ten Trybunał od Trybunału Sprawiedliwości UE oraz Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości. Na koniec poznajesz Kartę praw podstawowych UE i dowiadujesz się, w jakich sprawach ma ona zastosowanie.

Materiał oferuje cztery formy pracy. Quiz sprawdza znajomość dokumentów, instytucji i klasyfikacji praw, także w krótkich opisach sytuacji, z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. Fiszki utrwalają pojęcia, daty i nazwy instytucji. Egzamin ustny to rozmowa z egzaminatorem, w której wyjaśniasz mechanizmy ochrony praw i podajesz przykłady. Praca pisemna do wydruku zawiera zadania otwarte wymagające porównania systemów ochrony i rozstrzygnięcia prostych przypadków.

Wszystkie zadania są oryginalne i przygotowane do samodzielnej nauki; każde zawiera komplet informacji potrzebnych do odpowiedzi.

• Wyjaśniasz pojęcie praw człowieka, ich cechy i związek z dziedzictwem cywilizacji zachodniej.
• Przyporządkowujesz prawa do generacji i wyjaśniasz różnicę w stopniu ochrony praw negatywnych i pozytywnych.
• Wymieniasz najważniejsze dokumenty ochrony praw człowieka przyjęte w ramach ONZ.
• Charakteryzujesz europejski system ochrony praw człowieka: Radę Europy, Europejską Konwencję Praw Człowieka i Europejski Trybunał Praw Człowieka.
• Odróżniasz Europejski Trybunał Praw Człowieka od Trybunału Sprawiedliwości UE i Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości.

Materiał ćwiczeniowy przygotowany przez Zestly. Przepisy Konstytucji RP z 1997 r. przywołano według tekstu ogłoszonego w Dzienniku Ustaw.