Kierunki myśli politycznej: konserwatyzm, liberalizm, nacjonalizm, socjalizm, chadecja

Kierunki myśli politycznej to temat, który na egzaminie rzadko sprawdza się pytaniem „kto napisał…”. Częściej dostajesz krótki tekst z postulatami i masz rozpoznać, jaki nurt reprezentuje autor, a potem uzasadnić swoją odpowiedź. Ten materiał ćwiczy właśnie tę umiejętność.

Pierwszy blok porządkuje pojęcia: polityka, myśl polityczna i kultura polityczna. Poznajesz typologię Gabriela Almonda i Sidneya Verby — kulturę parafiańską, poddańczą i uczestniczącą — i uczysz się rozpoznawać te typy w opisach postaw obywateli.

Drugi blok to pięć głównych kierunków myśli politycznej. Konserwatyzm: szacunek dla tradycji, ewolucyjne zmiany, rola rodziny i religii, nieufność wobec projektów racjonalistycznej przebudowy społeczeństwa (Edmund Burke). Liberalizm: prawa naturalne jednostki, własność, wolny rynek i państwo minimalne (John Locke, Adam Smith), a także jego późniejsze odmiany — socjalliberalizm i neoliberalizm. Nacjonalizm: naród jako najwyższa wartość wspólnotowa. Socjalizm i socjaldemokracja: równość, sprawiedliwość społeczna, redystrybucja i państwo opiekuńcze oraz różnica między drogą reform a rewolucją. Chrześcijańska demokracja: społeczna nauka Kościoła zapoczątkowana encykliką „Rerum novarum”, personalizm, solidaryzm i zasada pomocniczości.

Trzeci blok to polski kontekst każdego nurtu, zgodnie z wymaganiami poziomu rozszerzonego: krakowscy konserwatyści (stańczycy), Roman Dmowski i Narodowa Demokracja, Bolesław Limanowski i Polska Partia Socjalistyczna, Wojciech Korfanty i chrześcijańska demokracja. Poznajesz ich główne idee i oddziaływanie w historii politycznej Polski.

Materiał opisuje idee, a nie współczesne spory partyjne: nie zawiera ocen żadnych ugrupowań ani polityków działających dziś. Dzięki temu możesz skupić się na tym, czego wymaga egzamin — na rozpoznawaniu i porównywaniu poglądów.

Materiał oferuje cztery formy pracy. Quiz sprawdza rozpoznawanie nurtów w krótkich opisach poglądów i przyporządkowanie myślicieli, z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. Fiszki utrwalają pojęcia, postaci i dzieła. Egzamin ustny to rozmowa z egzaminatorem, w której porównujesz nurty i uzasadniasz, po czym je rozpoznajesz. Praca pisemna do wydruku zawiera zadania otwarte wymagające porównania kierunków i wyjaśnienia ich założeń.

Wszystkie zadania są oryginalne i przygotowane do samodzielnej nauki; każde zawiera komplet informacji potrzebnych do odpowiedzi.

• Wyjaśniasz pojęcia polityki, myśli politycznej i kultury politycznej oraz rozpoznajesz typy kultury politycznej według Almonda i Verby.
• Charakteryzujesz założenia konserwatyzmu, liberalizmu, nacjonalizmu, socjalizmu i chrześcijańskiej demokracji.
• Rozpoznajesz kierunek myśli politycznej na podstawie krótkiego opisu poglądów lub postulatów.
• Wskazujesz polski kontekst głównych nurtów: najważniejszych twórców i ich idee.
• Porównujesz stosunek poszczególnych nurtów do roli państwa w gospodarce i życiu społecznym.

Materiał ćwiczeniowy przygotowany przez Zestly. Poglądy myślicieli przedstawiono w opracowaniu własnym.