Prawo: źródła, zasady i rodzaje prawa; rodzina w Konstytucji RP

Zanim zaczniesz analizować konkretne przepisy prawa cywilnego czy karnego, warto zrozumieć, jak zbudowany jest sam system prawa: skąd biorą się normy, które z nich są ważniejsze i co zrobić, gdy dwa przepisy sobie przeczą. Ten materiał porządkuje te zagadnienia na poziomie rozszerzonym z wiedzy o społeczeństwie.

Pierwszy blok to źródła norm w różnych systemach prawnych: prawo zwyczajowe, precedensowe (common law i zasada stare decisis), religijne i pozytywne, czyli stanowione przez państwo. Poznajesz też dziedzictwo, z którego czerpią europejskie systemy prawa — prawo rzymskie, w tym podział na prawo prywatne i publiczne, oraz prawo kanoniczne.

Drugi blok to zasady systemu prawa: hierarchiczność, spójność i zupełność, a także pojęcie luki prawnej. Ćwiczysz stosowanie reguł kolizyjnych — lex superior, lex posterior i lex specialis — do krótkich opisów sytuacji, w których dwa przepisy prowadzą do różnych rozstrzygnięć.

Trzeci blok to źródła prawa powszechnie obowiązującego w Polsce według art. 87 Konstytucji RP oraz miejsce umów międzynarodowych w krajowym porządku prawnym (art. 91). Czwarty blok to rodzaje prawa: międzynarodowe i krajowe, prywatne i publiczne, materialne i formalne, cywilne, karne i administracyjne — z ćwiczeniem przyporządkowania przepisu lub sytuacji do właściwej gałęzi.

Ostatni blok dotyczy postanowień Konstytucji o rodzinie i małżeństwie: ochrony małżeństwa, rodziny, macierzyństwa i rodzicielstwa (art. 18), prawa rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami i gwarancji sądowej przy ograniczeniu władzy rodzicielskiej (art. 48), obowiązku uwzględniania dobra rodziny w polityce państwa (art. 71) oraz ochrony praw dziecka (art. 72).

Szczegółowe przepisy prawa rodzinnego i procedury administracyjnej nie są tu omawiane; materiał koncentruje się na zagadnieniach, które obejmuje podstawa programowa wiedzy o społeczeństwie w zakresie rozszerzonym.

Materiał oferuje cztery formy pracy. Quiz sprawdza znajomość pojęć i stosowanie reguł do opisów sytuacji, z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. Fiszki utrwalają pojęcia i łacińskie reguły kolizyjne. Egzamin ustny to rozmowa z egzaminatorem, w której wyjaśniasz pojęcia i rozstrzygasz proste kazusy. Praca pisemna do wydruku zawiera zadania otwarte wymagające zastosowania reguł i odwołania do przepisów Konstytucji.

Wszystkie zadania są oryginalne i przygotowane do samodzielnej nauki; każde zawiera komplet informacji potrzebnych do odpowiedzi.

• Rozróżniasz źródła norm w różnych systemach prawnych i wskazujesz inspiracje płynące z prawa rzymskiego i kanonicznego.
• Wyjaśniasz zasady hierarchiczności, spójności i zupełności systemu prawa oraz pojęcie luki prawnej.
• Stosujesz reguły kolizyjne do opisów sytuacji.
• Wymieniasz źródła prawa powszechnie obowiązującego w Polsce i rozpoznajesz rodzaje prawa.
• Omawiasz postanowienia Konstytucji RP dotyczące rodziny, małżeństwa i praw dziecka.

Materiał ćwiczeniowy przygotowany przez Zestly. Przepisy Konstytucji RP z 1997 r. przywołano według tekstu ogłoszonego w Dzienniku Ustaw.