Rewolucja przemysłowa i ideologie XIX w.

Ten materiał łączy dwa wielkie procesy XIX w.: przemianę gospodarki przez maszyny i fabryki oraz narodziny ideologii, które próbowały odpowiedzieć na pytania, jakie ta przemiana postawiła. Bez nich trudno zrozumieć zarówno Wiosnę Ludów, jak i ruchy polityczne na ziemiach polskich pod zaborami.

Pierwszy blok to rewolucja przemysłowa. Wyjaśniasz, dlaczego zaczęła się w Anglii (kapitał, surowce, siła robocza, rynek, ustrój parlamentarny), poznajesz jej przełomowe wynalazki — maszynę parową Watta, mechaniczne przędzalnie i krosna, kolej żelazną — i przebieg industrializacji. Na krótkich danych w opracowaniu własnym rozpoznajesz urbanizację i jej koszty społeczne.

Drugi blok to skutki społeczne: nowe klasy (burżuazja i proletariat), praca dzieci i kobiet, warunki życia w miastach fabrycznych, a także pierwsze formy oporu i organizacji robotników — od niszczenia maszyn przez luddystów, przez czartyzm i jego Kartę Ludową, po związki zawodowe i I Międzynarodówkę.

Trzeci blok to ideologie. Porównujesz liberalizm (wolność jednostki, konstytucja, wolny rynek Adama Smitha), konserwatyzm (tradycja, religia, stopniowe zmiany), socjalizm i marksizm (walka klas, rewolucja proletariacka, a obok niej droga reform socjaldemokratycznych), ruch chrześcijańsko-społeczny z encykliką Rerum novarum oraz nacjonalizm jako siłę stojącą za ruchami zjednoczeniowymi i narodowowyzwoleńczymi. Na krótkich wypowiedziach w opracowaniu własnym ćwiczysz przypisywanie poglądów do ideologii i ich twórców. Poznajesz też początki emancypacji kobiet i walki o prawa wyborcze.

Zadania łączą chronologię, pojęcia, związki przyczynowo-skutkowe i pracę z krótkimi tekstami i danymi w opracowaniu własnym, wpisanymi w treść pytania.

Materiał oferuje cztery formy pracy. Quiz sprawdza wiedzę i umiejętność rozpoznawania ideologii po ich założeniach, z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. Fiszki utrwalają pojęcia, postaci i daty. Egzamin ustny to rozmowa z egzaminatorem, w której porównujesz ideologie i uzasadniasz skutki industrializacji. Praca pisemna do wydruku zawiera zadania otwarte wymagające pełnej, uzasadnionej odpowiedzi, w tym porównania odpowiedzi różnych ideologii na kwestię robotniczą.

Wszystkie zadania są oryginalne i przygotowane do samodzielnej nauki; każde zawiera komplet informacji potrzebnych do odpowiedzi.

• Przedstawiasz przebieg rewolucji przemysłowej i wskazujesz jej najważniejsze konsekwencje społeczno-gospodarcze.
• Charakteryzujesz różne formy zorganizowanej działalności robotników.
• Charakteryzujesz nowe prądy ideowe: liberalizm, konserwatyzm, socjalizm, ruch chrześcijańsko-społeczny i nacjonalizm.
• Rozpoznajesz wybitnych teoretyków nowych ideologii i opisujesz ich dokonania.
• Wyjaśniasz związki ideologii z ruchami narodowymi, partiami politycznymi i związkami zawodowymi.

Materiał ćwiczeniowy przygotowany przez Zestly. Fragmenty źródeł i dane podano w opracowaniu własnym.