Systemy polityczne: Wielka Brytania, Niemcy, Szwajcaria

Porównanie systemów politycznych współczesnych państw to jeden z tematów, które na poziomie rozszerzonym wymagają nie tylko pamięci, ale też umiejętności zestawiania instytucji i wyciągania wniosków. Ten materiał obejmuje trzy systemy, w których centralną rolę odgrywa parlament.

Pierwszy blok to system parlamentarno-gabinetowy Zjednoczonego Królestwa. Poznajesz rolę monarchy, który panuje, ale nie rządzi, oraz pozycję premiera jako lidera partii mającej większość w Izbie Gmin. Wyjaśniasz, jak działa system większości względnej w okręgach jednomandatowych i dlaczego sprzyja on rządom jednopartyjnym. Omawiasz Izbę Lordów, gabinet cieni oraz to, co oznacza, że brytyjska konstytucja nie jest spisana w jednym akcie.

Drugi blok to system kanclerski Republiki Federalnej Niemiec. Analizujesz relacje między Bundestagiem a Bundesratem, sposób wyboru kanclerza i prezydenta federalnego oraz mechanizm konstruktywnego wotum nieufności, który chroni stabilność rządu. Zwracasz uwagę na federalny charakter państwa, rolę Federalnego Trybunału Konstytucyjnego oraz na to, dlaczego twórcy ustawy zasadniczej z 1949 r., pamiętając o niestabilności rządów Republiki Weimarskiej, tak mocno zabezpieczyli pozycję kanclerza.

Trzeci blok to system parlamentarno-komitetowy Szwajcarii, w którym podział władzy jest zachwiany na korzyść parlamentu. Poznajesz dwuizbowe Zgromadzenie Federalne, kolegialną Radę Związkową wybieraną na cztery lata i niepodlegającą wotum nieufności oraz szerokie zastosowanie referendów i inicjatyw ludowych, które sprawiają, że ostatnie słowo w wielu sprawach należy do obywateli.

Ostatni blok łączy wiedzę o tych systemach z ustrojem Polski. Wskazujesz, które rozwiązania polskiej Konstytucji z 1997 r. mają odpowiedniki w modelu brytyjskim i niemieckim: polityczną odpowiedzialność Rady Ministrów przed Sejmem, wotum zaufania i konstruktywne wotum nieufności (art. 158) oraz kierowniczą rolę premiera w rządzie.

Materiał oferuje cztery formy pracy. Quiz sprawdza rozpoznawanie instytucji i systemów na podstawie opisów, z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. Fiszki utrwalają nazwy organów i najważniejsze mechanizmy. Egzamin ustny to rozmowa z egzaminatorem, w której porównujesz systemy i uzasadniasz swoje wnioski. Praca pisemna do wydruku zawiera zadania otwarte wymagające porównania instytucji i wskazania ich odpowiedników w Polsce.

Wszystkie zadania są oryginalne i przygotowane do samodzielnej nauki; każde zawiera komplet informacji potrzebnych do odpowiedzi.

• Charakteryzujesz system parlamentarno-gabinetowy na przykładzie Zjednoczonego Królestwa.
• Opisujesz system kanclerski Niemiec i mechanizm konstruktywnego wotum nieufności.
• Wyjaśniasz, na czym polega system parlamentarno-komitetowy Szwajcarii i rola demokracji bezpośredniej w tym państwie.
• Wskazujesz elementy systemów brytyjskiego i niemieckiego w ustroju Polski.
• Porównujesz pozycję głowy państwa i szefa rządu w omawianych państwach.

Materiał ćwiczeniowy przygotowany przez Zestly. Przepisy Konstytucji RP z 1997 r. przywołano według tekstu ogłoszonego w Dzienniku Ustaw.