Feudalizm, spór cesarstwa z papiestwem i krucjaty

Ten materiał prowadzi przez trzy zjawiska, które ukształtowały Europę pełnego średniowiecza: system zależności lennych, rywalizację papiestwa z cesarstwem o przewodnictwo w świecie chrześcijańskim oraz wyprawy krzyżowe.

Pierwszy blok to feudalizm. Uczysz się, czym było lenno, jakie obowiązki łączyły seniora i wasala, jak wyglądał hołd lenny i jak działała drabina feudalna. Poznajesz też podstawy gospodarki feudalnej: wielką własność ziemską, pracę zależnych chłopów i ożywienie gospodarcze XI–XIII w., kiedy rozwijały się miasta i handel. Na przykładzie zasady „wasal mojego wasala nie jest moim wasalem” wyjaśniasz, dlaczego we Francji system lenny osłabiał władzę króla.

Drugi blok to reforma Kościoła i spór o inwestyturę. Poznajesz ruch wychodzący z opactwa w Cluny, walkę z symonią, program Grzegorza VII wyrażony w Dictatus papae (1075), upokorzenie Henryka IV w Canossie (1077) i kompromis konkordatu wormackiego (1122). Ćwiczysz rozpoznawanie, czyje racje wyraża krótki tekst, i wyjaśnianie, dlaczego obsadzanie biskupstw było sprawą zarazem religijną i polityczną.

Trzeci blok to krucjaty: wezwanie papieża Urbana II w Clermont (1095), zdobycie Jerozolimy (1099), państwa krzyżowców, zakony rycerskie templariuszy i joannitów, czwarta krucjata i zdobycie Konstantynopola (1204), upadek Akki (1291). Na krótkim fragmencie relacji w opracowaniu własnym rozpoznajesz motywy uczestników wypraw. Zakres rozszerzony uzupełnia rekonkwista na Półwyspie Iberyjskim, zakończona zdobyciem Grenady w 1492 r., oraz związek reform gregoriańskich z etosem rycerskim.

Zadania łączą chronologię, pojęcia, związki przyczynowo-skutkowe i pracę z krótkimi tekstami źródłowymi, tak jak w zadaniach maturalnych, w których każde polecenie opiera się na materiale źródłowym.

Materiał oferuje cztery formy pracy. Quiz sprawdza wiedzę i wnioskowanie ze źródeł, z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. Fiszki utrwalają pojęcia, daty i postaci. Egzamin ustny to rozmowa z egzaminatorem, w której uzasadniasz przyczyny i skutki sporów oraz wypraw. Praca pisemna do wydruku zawiera zadania otwarte wymagające pełnej, uzasadnionej odpowiedzi, w tym analizy krótkiego źródła i porównania.

Wszystkie zadania są oryginalne i przygotowane do samodzielnej nauki; każde zawiera komplet informacji potrzebnych do odpowiedzi.

• Charakteryzujesz funkcjonowanie władzy, struktur społecznych i gospodarki w systemie feudalnym.
• Wyjaśniasz przyczyny rywalizacji papiestwa z cesarstwem i przebieg sporu o inwestyturę.
• Charakteryzujesz istotę reform gregoriańskich i ich związek z etosem rycerskim i ruchem krucjatowym.
• Przedstawiasz uwarunkowania, przebieg i skutki wypraw krzyżowych oraz rolę zakonów rycerskich.
• Charakteryzujesz uwarunkowania i skutki rekonkwisty.

Materiał ćwiczeniowy przygotowany przez Zestly. Fragmenty źródeł podano w opracowaniu własnym.