Polska 1944–1948: przejęcie władzy przez komunistów

Ten materiał wypełnia lukę między II wojną światową a stalinizmem: lata 1944–1948, w których komuniści, wspierani przez ZSRS, krok po kroku przejęli pełnię władzy w Polsce. To okres odbudowy zniszczonego kraju, wielkich przesiedleń i zarazem dramatycznego oporu społeczeństwa wobec nowego systemu.

Pierwszy blok to bilans wojny i nowe granice. Poznajesz straty demograficzne, terytorialne, gospodarcze i kulturowe, a w zakresie rozszerzonym oceniasz następstwa zmiany granic: przesiedlenia Polaków z dawnych Kresów, wysiedlenie Niemców i zasiedlanie ziem zachodnich i północnych.

Drugi blok to etapy przejmowania władzy: utworzenie PKWN i Manifest lipcowy (1944), Rząd Tymczasowy, Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej (1945) i cofnięcie przez mocarstwa zachodnie uznania rządowi w Londynie, rywalizacja z PSL Stanisława Mikołajczyka, sfałszowane referendum (1946) i wybory (1947), wreszcie powstanie PZPR (1948). Na krótkim fragmencie w opracowaniu własnym rozpoznajesz dokument, którym komuniści zakwestionowali legalność rządu na uchodźstwie.

Trzeci blok to przejawy oporu społecznego: działalność legalnej opozycji, podziemie antykomunistyczne po rozwiązaniu AK, Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” i represje aparatu bezpieczeństwa. W zakresie rozszerzonym omawiasz też sytuację polskiej emigracji politycznej i trwanie władz Rzeczypospolitej na uchodźstwie aż do 1990 r.

Czwarty blok to gospodarka: odbudowa kraju oraz ocena reformy rolnej, nacjonalizacji przemysłu i bitwy o handel — zarówno ich celów deklarowanych, jak i rzeczywistych skutków politycznych.

Zadania łączą chronologię, pojęcia, związki przyczynowo-skutkowe i pracę z krótkimi tekstami źródłowymi w opracowaniu własnym, wpisanymi w treść pytania. Materiał uzupełnia, a nie powtarza, materiał o stalinizmie i roku 1956.

Materiał oferuje cztery formy pracy. Quiz sprawdza wiedzę i wnioskowanie ze źródeł, z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. Fiszki utrwalają pojęcia, daty i postaci. Egzamin ustny to rozmowa z egzaminatorem, w której uzasadniasz, jak i dlaczego komunistom udało się przejąć władzę. Praca pisemna do wydruku zawiera zadania otwarte wymagające pełnej, uzasadnionej odpowiedzi, w tym oceny reform gospodarczych.

Wszystkie zadania są oryginalne i przygotowane do samodzielnej nauki; każde zawiera komplet informacji potrzebnych do odpowiedzi.

• Opisujesz straty demograficzne, terytorialne, gospodarcze i kulturowe Polski po II wojnie światowej.
• Charakteryzujesz okoliczności i etapy przejmowania władzy w Polsce przez komunistów.
• Omawiasz przejawy oporu społecznego wobec komunizmu, w tym działalność legalnej opozycji i podziemia antykomunistycznego.
• Charakteryzujesz okres odbudowy oraz oceniasz projekt i realizację reformy rolnej i nacjonalizacji przemysłu oraz handlu.
• Oceniasz następstwa zmiany granic i omawiasz sytuację polskiej emigracji politycznej.

Materiał ćwiczeniowy przygotowany przez Zestly. Fragmenty źródeł podano w opracowaniu własnym.