Rozbicie dzielnicowe i zjednoczenie Polski (1138–1370)

Ten materiał wypełnia okres między wczesnymi Piastami a Polską Jagiellonów: od śmierci Bolesława Krzywoustego w 1138 r. do śmierci Kazimierza Wielkiego w 1370 r. To czas, w którym państwo najpierw rozpadło się na dzielnice, a potem zostało zjednoczone jako Królestwo Polskie.

Pierwszy blok to rozbicie dzielnicowe. Ćwiczysz wyjaśnianie jego przyczyn politycznych i społeczno-gospodarczych oraz przebieg walk o tron senioralny — od wygnania Władysława II po upadek zasady senioratu. Drugi blok to zagrożenia zewnętrzne: Marchia Brandenburska, zakon krzyżacki sprowadzony w 1226 r. przez Konrada Mazowieckiego i najazdy mongolskie, w tym bitwa pod Legnicą (1241), która przerwała jednoczenie ziem przez Henryków śląskich.

Trzeci blok dotyczy przemian społeczno-gospodarczych. Na krótkim fragmencie przywileju lokacyjnego w opracowaniu własnym poznajesz zasady kolonizacji na prawie niemieckim: rolę zasadźcy i sołtysa, wolniznę, czynsz, samorząd wsi i miast. Wyjaśniasz też, jak w tym okresie kształtowało się społeczeństwo stanowe.

Czwarty blok to zjednoczenie: koronacja Przemysła II w 1295 r., rządy Wacława II, utrata Pomorza Gdańskiego na rzecz krzyżaków w 1308 r. i koronacja Władysława Łokietka w Krakowie w 1320 r. Piąty blok poświęcony jest Kazimierzowi Wielkiemu: porozumieniom z Luksemburgami w 1335 r., pokojowi kaliskiemu z 1343 r., ekspansji na Ruś Halicką, statutom wiślicko-piotrkowskim, założeniu Akademii Krakowskiej i układowi w Budzie z 1355 r., który zapewnił tron Ludwikowi Węgierskiemu i otworzył drogę przywilejom szlacheckim. Ćwiczysz bilans jego panowania: co zyskał, z czego zrezygnował i dlaczego.

Zadania łączą chronologię, pojęcia, związki przyczynowo-skutkowe i pracę z krótkimi tekstami źródłowymi w opracowaniu własnym, wpisanymi w treść pytania.

Materiał oferuje cztery formy pracy. Quiz sprawdza wiedzę i wnioskowanie ze źródeł, z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. Fiszki utrwalają daty, postaci i pojęcia. Egzamin ustny to rozmowa z egzaminatorem, w której uzasadniasz przyczyny i skutki wydarzeń. Praca pisemna do wydruku zawiera zadania otwarte wymagające pełnej, uzasadnionej odpowiedzi, w tym oceny polityki Kazimierza Wielkiego.

Wszystkie zadania są oryginalne i przygotowane do samodzielnej nauki; każde zawiera komplet informacji potrzebnych do odpowiedzi.

• Wyjaśniasz przyczyny polityczne i społeczno-gospodarcze oraz następstwa rozbicia dzielnicowego.
• Charakteryzujesz walki o tron senioralny i zagrożenia zewnętrzne: Brandenburgię, zakon krzyżacki i Mongołów.
• Charakteryzujesz zasady kolonizacji na prawie niemieckim i jej skutki społeczno-kulturowe.
• Opisujesz proces zjednoczenia ziem polskich i rolę władców oraz Kościoła.
• Dokonujesz bilansu panowania Kazimierza Wielkiego, w tym znaczenia ekspansji wschodniej.

Materiał ćwiczeniowy przygotowany przez Zestly. Fragmenty źródeł podano w opracowaniu własnym.