Wielkie odkrycia geograficzne i kolonializm (XV–XVIII w.)

Ten materiał dotyczy przełomu, od którego zaczyna się historia nowożytna: wypraw, które w ciągu kilkudziesięciu lat połączyły kontynenty i zmieniły gospodarkę, społeczeństwa i kulturę zarówno Europy, jak i obszarów pozaeuropejskich.

Pierwszy blok to przyczyny. Wyjaśniasz, dlaczego to właśnie Portugalia i Hiszpania szukały morskiej drogi do Indii: drogie przyprawy przechodzące przez ręce wielu pośredników, ekspansja turecka po 1453 r., chęć zdobycia złota, misja religijna i doświadczenie rekonkwisty. Poznajesz też warunki techniczne: karawelę, kompas, astrolabium i rozwój kartografii.

Drugi blok to przebieg wypraw: Bartolomeu Dias (1488), Krzysztof Kolumb (1492), Vasco da Gama (1498), Pedro Álvares Cabral (1500) oraz wyprawa Magellana i Elcano dookoła świata (1519–1522). Na przykładzie traktatu z Tordesillas (1494) wyjaśniasz, jak Hiszpania i Portugalia podzieliły świat i dlaczego Brazylia mówi po portugalsku.

Trzeci blok, wymagany w zakresie rozszerzonym, to cywilizacje prekolumbijskie: Majowie, Aztekowie i Inkowie — ich państwa, osiągnięcia i upadek w wyniku podbojów Cortésa i Pizarra. Na krótkich opisach w opracowaniu własnym ćwiczysz rozpoznawanie cywilizacji po jej cechach.

Czwarty blok to skutki: rewolucja cen wywołana napływem srebra, przesunięcie centrów handlu z Morza Śródziemnego nad Atlantyk, wymiana roślin i zwierząt między kontynentami, katastrofa demograficzna rdzennej ludności Ameryki i handel niewolnikami z Afryki. Ostatni blok pokazuje rozrost posiadłości kolonialnych w XVI–XVIII w.: imperia hiszpańskie i portugalskie, a potem holenderskie, angielskie i francuskie, oraz rolę kompanii handlowych.

Zadania łączą chronologię, pojęcia, związki przyczynowo-skutkowe i pracę z krótkimi tekstami źródłowymi w opracowaniu własnym, wpisanymi w treść pytania.

Materiał oferuje cztery formy pracy. Quiz sprawdza wiedzę i wnioskowanie ze źródeł, z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi. Fiszki utrwalają daty, postaci i pojęcia. Egzamin ustny to rozmowa z egzaminatorem, w której uzasadniasz przyczyny i skutki odkryć. Praca pisemna do wydruku zawiera zadania otwarte wymagające pełnej, uzasadnionej odpowiedzi, w tym oceny skutków odkryć z różnych perspektyw.

Wszystkie zadania są oryginalne i przygotowane do samodzielnej nauki; każde zawiera komplet informacji potrzebnych do odpowiedzi.

• Charakteryzujesz przyczyny, przebieg i skutki wypraw odkrywczych XV–XVI w.
• Wyjaśniasz wpływ wielkich odkryć na społeczeństwo, gospodarkę i kulturę Europy oraz obszarów pozaeuropejskich.
• Charakteryzujesz cywilizacje prekolumbijskie: Majów, Azteków i Inków.
• Przedstawiasz proces rozrostu posiadłości kolonialnych państw europejskich w XVI–XVIII w.
• Wyciągasz wnioski z krótkiego opisu źródłowego dotyczącego wypraw i ich skutków.

Materiał ćwiczeniowy przygotowany przez Zestly. Fragmenty źródeł podano w opracowaniu własnym.