Budowa rozprawki jako formy wypowiedzi

Ta lekcja to powtórzenie budowy rozprawki jako formy wypowiedzi pisemnej — jednej z form wypracowania o charakterze argumentacyjnym (obok przemówienia), które można wybrać w części II arkusza egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego. Zestly tworzy pytania obejmujące trzyczęściową strukturę rozprawki: wstęp, w którym formułujemy tezę lub hipotezę, rozwinięcie zawierające argumenty poparte uzasadnieniem i przykładami, oraz zakończenie podsumowujące wywód i potwierdzające postawioną tezę.

Uczniowie uczą się kluczowej różnicy między tezą (twierdzeniem, które od razu przyjmujemy i dowodzimy w tekście) a hipotezą (przypuszczeniem, które dopiero w toku rozprawki zostaje zweryfikowane i potwierdzone lub odrzucone). Osobna grupa pytań dotyczy budowy dobrego argumentu — musi on zawierać zarówno logiczne uzasadnienie, jak i konkretny przykład, który je ilustruje; sam przykład bez uzasadnienia lub samo uzasadnienie bez przykładu to argument niepełny.

Materiał uczy też typowego słownictwa rozprawki, które porządkuje wywód i czyni go czytelnym dla czytelnika: wyrażeń wprowadzających kolejne argumenty („po pierwsze”, „ponadto”, „co więcej”) oraz zwrotów podsumowujących w zakończeniu („podsumowując”, „reasumując”). Uczniowie ćwiczą też rolę kontrargumentów, które — odpowiednio odparte — świadczą o dojrzałości i wszechstronności argumentacji.

Zestaw zawiera komplet fiszek z definicjami i przykładami, przydatnych do szybkich powtórek przed sprawdzianem lub egzaminem ósmoklasisty z części pisemnej.

• Uczeń wymienia trzy części rozprawki i ich funkcje (wstęp, rozwinięcie, zakończenie)
• Rozróżnia tezę od hipotezy jako punkt wyjścia rozprawki
• Buduje pełny argument z uzasadnieniem i przykładem
• Stosuje typowe słownictwo wprowadzające kolejne argumenty
• Formułuje zakończenie podsumowujące i potwierdzające tezę
• Rozumie funkcję kontrargumentu jako elementu dojrzałej argumentacji
• Ocenia, czy dane zdanie może stanowić poprawną tezę rozprawki na zadany temat

Materiał tematyczny (bez dokumentu źródłowego): budowa rozprawki — wstęp z tezą/hipotezą, rozwinięcie z argumentami i przykładami, zakończenie z podsumowaniem, różnica teza-hipoteza, słownictwo typowe dla rozprawki, zgodnie z podstawą programową klas VII-VIII.